Zgrada Arhiva Jugoslavije izgrađena je kao zadužbina na inicijativu i uz novčanu podršku kralja Aleksandra I Karađorđevića, a po projektu arhitekte Vojina Petrovića. Građena nešto više od dve godine, od 5. jula 1931. do 15. jula 1933, ova trospratnica oblikovana u stilu akademizma, korisne površine oko 8.000 kvadratnih metara, sa glavnom fasadom okrenutom prema Topčiderskoj zvezdi, prvobitno je imala naziv Dom kralja Aleksandra I za učenike srednjih škola , (1.45 MB). Prema zapisima učenika škole, u dvorištu se nalazila bista kralja Aleksandra.

Zgrada je kratko vreme služila početnoj nameni. Već početkom Drugog svetskog rata, u nju su se uselili Gestapo i nemačka vojna komanda, a od oslobođenja do 1953. godine korišćena je za smeštaj polaznika političke škole i izvođenje nastave. Posle toga zgradu je preuzelo i do 1970. godine koristilo Savezno ministarstvo za unutrašnje poslove. U početku je tu bio smešten Školski centar unutrašnjih poslova, a kasnije i deo Doma radnika unutrašnjih poslova "Pane Đukić". Odluku da se zgrada dodeli na korišćenje Arhivu donelo je Savezno izvršno veće na sednici održanoj 19. marta 1969.

U dvorištu Arhiva, prema glavnom ulazu, nalazi se bista kralja Aleksandra I, postavljena 2003. godine. Na postamentu, izrađenom od belovodskog peščara, izliveni su kraljevo ime i prezime, godine rođenja i pogibije. Za izradu bronzane biste iskorišćen je rad vajara Slavka Miletića, izliven 1936. godine u beogradskoj livnici "Bronza". Na istom mestu, od 1952. godine do 2003, na kamenom postamentu nalazila se bista Đure Đakovića, izlivena u bronzi, rad vajara Stevana Bodnarova. Danas se bista Đure Đakovića nalazi u prizemlju zgrade pored ulaza u čitaonicu.

Odluka o utvrđivanju zgrade Arhiva Jugoslavije u Beogradu za spomenik kulture , (93.88 kB)