Grb
Pročitaj mi

Srpski grb Vlada Stojana Protića je 9/22. decembra 1918. u Beogradu, osim o izgledu zastave, donela odluku o državnom grbu. Rukovodeći se devizom da državu predstavlja narod tri bratska plemena Srbi, Hrvati i Slovenci vlada je prihvatila načelo ravnopravnosti u tom pogledu i u državni grb utkala izgled grbova sva tri plemena. Zadržavajući određene heraldičke principe državni grb Kraljevine predstavljen je u vidu belog dvoglavog orala, sa štitom na prsima, podeljen u dva manja polja. Na desnom polju predstavljen je srpski grb po uzoru na onaj koji je 1882. godine izradio Stojan Novaković. Na grbu se nalazio crveni krst, sa četiri S, po jednim ognjilom u svakom uglu krsta, na belom polju. Levu polovinu grba predstavljao je hrvatski grb koji se sastojao od šahovske ploče sa 20 belo-crvenih polja. Na donjem delu štita predstavljen je stari grb Ilirije (Slovenije) na plavom polju sa belim polumesecom okrenutim prema gore, a između njegovih krakova nalazila se bela zvezda sa pet pera.


Grb Kraljevine JugoslavijePo ugledu na srpski grb, Vidovdanskim ustavom iz 1921. kraljevski grb Jugoslavije zadržao je izgled koji mu je propisala vlada Stojana Protića iz decembra 1918. sa manjim izmenama. Grb je predstavljao dvoglavi beli orao u poletu, na crvenom štitu, na vrhu obe glave belog orla stajala je kruna Kraljevine. Na prsima orla na štitu zadržani su grbovi sva tri plemena sa manjim izmenama. Srpski grb imao je: beo krst na crvenom štitu sa po jednim ognjilom u svakom kraku; hrvatski štit sa 25 polja crvenih i srebrnkastih naizmenično; slovenački na plavom štitu tri zlatne šestokrake zvezde i ispod toga beli polumesec. Grb je bio ogrnut purpurnim hermelinovim plaštom, sa kraljevskom krunom na vrhu, kako je bilo u vreme Kraljevine Srbije. Ispod svake kandže orla nalazio se po jedan krinov cvet. Ovakav izgled grba Kraljevine Jugoslavije zadržao se do Drugog svetskog rata.


Grb nove socijalističke JugoslavijeJoš u toku narodnooslobodilačke borbe krajem novembra 1943, u vreme Drugog zasedanja AVNOJ-a kada su postavljeni temelji novog jugoslovenskog društva, nastao je grb socijalističke Jugoslavije zajedničkim radom umetnika Đorđa Andrejevića Kuna i Antuna Augustinčića prilikom ukrašavanja sale Doma kulture u Jajcu. Po odluci Predsedništva AVNOJ-a Augustinčić je nešto ranije izradio budući grb u drvorezu, sa pet buktinja kao osnovnim elementima, koje su predstavljale pet naroda Jugoslavije, a po ranijoj odluci unet je u grb i datum zasedanja 29. XI 1943. godine. Kun je načinio nacrt žita, koji je potom dopunjen sa pet baklji. Ovakav izgled grba nove socijalističke Jugoslavije usvojen je posle Drugog svetskog rata. Ustavom FNRJ jugoslovenski grb opisan je kao grb sa poljem okružen žitnim klasjem, koje je dole povezano trakom sa datumom Drugog zasedanja AVNOJ-a u Jajcu, 29. XI 1943. godine. Između vrhova klasja nalazila se petokraka zvezda, a u središtu pet koso položenih buktinja, čiji su se plamenovi spajali u jedan plamen.


Grb Socijalističke Federativne Republike JugoslavijeTokom 1945–1946, nastali su gotovo istovremeno grbovi socijalističkih republika Bosne i Hercegovine, Makedonije, Slovenije, Srbije, Hrvatske i Crne Gore. Ustavom iz 1963, kada je promenjen naziv države u Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija, državni grb je sačuvao u osnovi prethodni izgled, s tim što je u samom središtu kosim položenim buktinjama dodata šesta buktinja.

Grb SFRJ od tog momenta nije izmenjen do 90-ih godina kada je došlo do raspada jugoslovenske zajednice.


Grb Savezne Republike JugoslavijePokušaj da se posle secesije pojedinih republika sačuva jugoslovenska država doveo je do formiranja Savezne Republike Jugoslavije. SR Jugoslaviju su činile dve ravnopravne države članice – Republika Srbija i Republika Crna Gora koje su proglasile Ustav 27. aprila 1992. Ustavom SRJ utvrđeno je i postojanje državnog grba. Prema Zakonu o grbu SR Jugoslavije od 20. oktobra 1993, grb se sastojao od crvenog štita na kome je predstavljen dvoglavi srebrni orao zlatnih kljunova i jezika, zlatnih nogu i kandži. Na grudima orla nalazio se štit sa četiri kvadrirana polja unakrst Republike Srbije i Republike Crne Gore. Predstavljen je grb Republike Srbije u prvom i četvrtom kvartiru na crvenom polju sa srebrnim krstom i između četiri srebrna ocila, a grb Republike Crne Gore nalazi se u drugom i trećem, na crvenom polju lav u prolazu, zlatnog jezika i tela. Izgled ovoga grba sačuvao se i u Državnoj zajednici Srbija i Crna Gora, iako je razmatrano pitanje izmena zastave i grba, kao i nacionalne himne.

© Arhiv Jugoslavije 2008 | designed & produced by MASSVision, powered by cMASS